VI
Chống thấm mạch ngừng thi công và khe lún: vì sao đây là điểm yếu nhất của tầng hầm
Một tầng hầm có thể đổ bê tông chất lượng tốt, mác đủ, đầm kỹ, nhưng vẫn rỉ nước thành vệt dài ở chân vách hoặc dọc một đường thẳng đứng. Gần như lần nào đi kiểm tra, vệt nước đó cũng nằm đúng mạch ngừng thi công hoặc khe lún. Bài này giải thích vì sao hai vị trí này là điểm yếu nhất của tầng hầm, và chống thấm mạch ngừng thi công thế nào cho đúng, từ trước khi đổ bê tông đợt 2 đến khi mạch đã thấm cần sửa.
Mạch ngừng thi công và khe lún khác nhau thế nào?
Mạch ngừng thi công là chỗ tiếp giáp giữa hai đợt đổ bê tông, sinh ra do không thể đổ cả tầng hầm trong một lần. Khe lún là khe được thiết kế để tách hai khối kết cấu, cho phép chúng lún và dịch chuyển độc lập. Mạch ngừng là “vết nối” bắt buộc phải có; khe lún là “khe hở” cố ý.
| Tiêu chí | Mạch ngừng thi công | Khe lún (khe biến dạng) |
| Lý do có | Chia đợt đổ bê tông | Thiết kế cho hai khối dịch chuyển độc lập |
| Vị trí thường gặp | Sàn đáy – chân vách; mạch đứng trên vách; sàn chia ô | Giữa hai khối nhà, chỗ thay đổi tải trọng, chiều cao |
| Có dịch chuyển không | Rất ít (chủ yếu co ngót) | Có, theo thời gian và tải trọng |
| Giải pháp chặn nước chính | Xử lý bề mặt mạch + băng cản nước PVC phẳng hoặc thanh trương nở | Băng cản nước PVC có bầu giữa + vật liệu chèn + trám khe đàn hồi |
| Sai lầm hay gặp | Đổ đè lên lớp váng xi măng, rác | Trát cứng lấp kín khe |
Hai vị trí khác nhau về bản chất, nên cách xử lý cũng khác. Gộp chung một cách làm là nguyên nhân của rất nhiều ca thấm sau bàn giao.
Vì sao mạch ngừng, khe lún là điểm yếu nhất của tầng hầm?
Câu trả lời ngắn: tại mạch ngừng và khe lún, bê tông không còn liền khối. Phần còn lại của vách và sàn là một khối đặc; còn ở mạch thì luôn có một mặt tiếp giáp, và nước ngầm có áp lực sẽ đi theo đúng mặt đó.
Cụ thể có năm lý do:
1. Hai đợt bê tông không bao giờ liền khối hoàn toàn
Bê tông đợt 1 đã đông cứng, bề mặt có lớp váng xi măng (lớp hồ mỏng, yếu nổi lên khi đầm), bụi, dầu cốp pha, rác, mẩu dây buộc. Đổ bê tông đợt 2 lên trên mà không xử lý thì giữa hai lớp là một màng yếu, liên kết kém. Nước thấm theo màng này rất dễ.
2. Co ngót tạo khe hở li ti
Bê tông đợt 2 co ngót trong khi đợt 1 đã ổn định. Sự chênh lệch này tạo các khe tóc dọc mặt mạch, mắt thường khó thấy nhưng đủ cho nước có áp đi qua.
3. Vị trí thấp, chịu áp lực nước lớn nhất
Mạch ngừng ngang giữa sàn đáy và chân vách thường nằm ở cao độ thấp nhất của tầng hầm, nơi áp lực nước ngầm lớn nhất. Một khuyết tật nhỏ ở đây gây thấm rõ hơn nhiều so với cùng khuyết tật đó ở phần trên vách.
4. Nhiều thép, khó đầm
Chân vách có thép chờ dày, cốp pha chân vách khó kín. Bê tông dễ bị rỗ, mất nước xi măng qua khe cốp pha, tạo tổ ong ngay tại mạch.
5. Khe lún luôn dịch chuyển
Khe lún được thiết kế để hai khối kết cấu chuyển vị. Bất kỳ vật liệu cứng nào trám vào sẽ nứt ngay khi khe dịch chuyển. Nếu băng cản nước tại khe không đúng loại hoặc bị lắp lệch, nước có đường đi thẳng vào trong.
Dấu hiệu mạch ngừng, khe lún đang thấm
- Vệt ẩm hoặc nước rỉ chạy thẳng hàng ngang chân vách hoặc dọc một đường đứng — đặc trưng của mạch ngừng.
- Nước rỉ theo mùa: mùa mưa, nước ngầm dâng thì rỉ nhiều; mùa khô gần như khô.
- Vết loang trắng (muối xi măng bị nước hòa tan rồi kết tinh) dọc theo mạch.
- Tại khe lún: nước chảy thành dòng, vết nứt hai bên mép khe, vật liệu trám bị bong.
- Rêu, mốc tập trung theo đường mạch thay vì loang đều trên mặt vách.
Phân biệt được thấm mạch hay thấm do rỗ, nứt bề mặt giúp anh em chọn đúng cách sửa, không phải chống thấm lại cả mặt vách.
Chống thấm mạch ngừng thi công: xử lý trước khi đổ bê tông đợt 2
Xử lý đúng ngay từ lúc thi công tốn ít công nhất và hiệu quả nhất. Quy trình chung:
- Bố trí mạch ngừng theo thiết kế. Không tự ý dừng đổ ở vị trí bất kỳ. Mạch ngang sàn – vách thường được nâng lên một đoạn so với mặt sàn (đổ chân vách liền sàn) để mạch không nằm sát góc [cần kiểm tra theo bản vẽ thiết kế].
- Đặt băng cản nước đúng loại. Băng PVC phẳng phải đặt trước khi đổ đợt 1; thanh trương nở dán lên mặt bê tông đợt 1 trước khi đổ đợt 2. Chi tiết chọn loại xem [Link: băng cản nước trương nở và băng PVC dùng khi nào → /bang-can-nuoc-truong-no/ [cần kiểm tra URL]].
- Loại bỏ váng xi măng. Đục nhám hoặc chà bỏ lớp hồ yếu trên mặt mạch cho lộ cốt liệu. Việc này nên làm khi bê tông đã đủ cứng nhưng chưa quá cứng để đỡ tốn công.
- Vệ sinh mặt mạch. Thổi sạch bụi, nhặt rác, mẩu dây buộc, cạo dầu cốp pha. Rác đọng ở chân vách là nguyên nhân rất hay gặp.
- Tưới ẩm bão hòa. Làm ẩm mặt bê tông cũ để không hút nước của bê tông mới, nhưng không để đọng nước trên mặt mạch. Lưu ý: nếu dùng thanh trương nở, che chắn thanh khi tưới.
- Đổ và đầm kỹ tại mạch. Đầm cẩn thận vùng chân vách và quanh băng cản nước, chú ý kín khe cốp pha chân vách để không mất nước xi măng.
- Bảo dưỡng bê tông. Giữ ẩm theo quy định để giảm co ngót tại mạch.
Một số thiết kế yêu cầu thêm lớp vữa liên kết hoặc phụ gia liên kết trên mặt mạch trước khi đổ — anh em làm theo chỉ dẫn kỹ thuật của công trình
Khe lún tầng hầm cần xử lý khác gì?
Khe lún không “trám kín cho xong”. Nguyên tắc là cho khe dịch chuyển mà nước vẫn không qua được:
- Băng cản nước PVC loại có bầu giữa, tâm bầu trùng tâm khe, đặt giữa chiều dày kết cấu.
- Vật liệu chèn khe (tấm xốp, tấm chèn) giữ khe đúng bề rộng khi đổ bê tông.
- Trám khe bằng vật liệu đàn hồi ở mặt ngoài/mặt trong theo thiết kế, có thanh chèn đáy để mối trám làm việc đúng.
- Không trát vữa, không đổ bê tông lấp khe. Lấp cứng thì khe dịch chuyển sẽ làm nứt vỡ mép khe.
- Băng cản nước tại khe lún phải liên tục từ sàn lên vách, mối nối hàn nhiệt, góc giao dùng đoạn nối định hình.
Thanh trương nở không phù hợp làm lớp chặn chính cho khe lún vì không theo kịp dịch chuyển.
Mạch ngừng đã thấm thì xử lý thế nào?
Khi tầng hầm đã hoàn thiện, đất đã lấp, không thể xử lý từ mặt ngoài, anh em phải xử lý từ bên trong. Hướng xử lý phổ biến:
- Xác định chính xác đoạn thấm. Đánh dấu theo mùa mưa, khi nước rỉ rõ nhất.
- Chặn dòng nước rỉ. Với mạch đang rỉ có áp, cách làm phổ biến là khoan xiên cắt qua mạch và bơm vật liệu trám (keo PU trương nở, vật liệu bơm chuyên dụng) để lấp đường nước bên trong. Việc này cần đội có thiết bị và kinh nghiệm, vật liệu chọn theo TDS
- Đục rãnh và trám mạch. Mở rãnh dọc mạch, vệ sinh, trám bằng vữa sửa chữa phù hợp.
- Thi công lớp chống thấm phủ mặt trong trùm qua mạch một khoảng hai bên, tăng cường tại góc chân vách.
- Theo dõi qua một đợt mưa trước khi hoàn thiện sơn, ốp.
Chống thấm từ mặt trong (chống thấm ngược) khó hơn chống thấm mặt ngoài vì áp lực nước đẩy lớp chống thấm ra. Anh em chọn vật liệu có khuyến nghị cho chống thấm ngược theo TDS
Lớp chống thấm phủ bề mặt: tuyến bảo vệ thứ hai
Băng cản nước và xử lý mạch là tuyến thứ nhất. Lớp chống thấm phủ bề mặt là tuyến thứ hai, che các khuyết tật nhỏ còn sót lại quanh mạch và trên toàn bộ vách, sàn. Tầng hầm thường ẩm quanh năm nên vật liệu cần thi công được trên bề mặt ẩm.
| Sản phẩm | Gốc | Dùng cho | Định mức |
| AFLEX 2K A115 | Xi măng polymer 2 thành phần | Tầng hầm, bể nước; thi công được trên bề mặt ẩm, kháng tảo nấm | 1,2–1,5 kg/m² cho 2 lớp |
| AFLEX 2K A201 | Xi măng polymer 2 thành phần | Vị trí cần chịu áp lực nước cao, che phủ vết nứt | 1,5–2 kg/m² cho 2 lớp [cần kiểm tra khuyến nghị dùng cho tầng hầm] |
Tại mạch ngừng, nên quét lớp chống thấm trùm qua mạch rộng ra hai bên, có thể gia cố lưới tại góc chân vách theo khuyến nghị [cần kiểm tra khuyến nghị Asia Star].
[Link: vật liệu chống thấm tầng hầm AFLEX 2K A115 → [cần kiểm tra URL]]
Tầng hầm đang thấm mạch ngừng hoặc khe lún và cần phương án xử lý? Anh em chụp ảnh vị trí thấm, gửi đội kỹ thuật Asia Star qua 091 2440 124 để được tư vấn.
Lỗi thường gặp khi chống thấm mạch ngừng, khe lún
- Đổ bê tông đợt 2 đè thẳng lên lớp váng xi măng, không đục nhám.
- Để rác, dây buộc, mạt cưa đọng ở chân vách trước khi đổ.
- Tưới nước quá tay, mặt mạch đọng nước khi đổ bê tông.
- Dừng đổ ở vị trí tùy tiện, mạch nằm ngay góc sàn – vách.
- Băng cản nước bị đứt đoạn tại góc giao mạch ngang – mạch đứng.
- Trát vữa lấp kín khe lún, khe dịch chuyển làm nứt mép.
- Dùng thanh trương nở làm lớp chặn chính cho khe lún.
- Chỉ quét chống thấm lên mặt vách mà không xử lý mạch đang rỉ có áp.
- Hoàn thiện sơn, ốp ngay sau khi sửa, không theo dõi qua mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Mạch ngừng thi công có bắt buộc đặt băng cản nước không?
Với tầng hầm tiếp xúc nước ngầm, các thiết kế thường yêu cầu đặt băng cản nước tại mạch ngừng. Xử lý bề mặt mạch tốt là điều kiện cần, nhưng băng cản nước là lớp chặn chính cho đường nước đi qua mặt tiếp giáp. Anh em làm theo bản vẽ thiết kế.
Có cần đục nhám mặt mạch ngừng trước khi đổ bê tông đợt 2?
Có. Lớp váng xi măng trên mặt bê tông đợt 1 yếu và liên kết kém. Đục nhám hoặc chà bỏ lớp này đến khi lộ cốt liệu, vệ sinh sạch, tưới ẩm không đọng nước rồi mới đổ.
Khe lún có trám bằng vữa xi măng được không?
Không. Khe lún dịch chuyển, vữa cứng sẽ nứt và làm vỡ mép khe. Dùng băng cản nước PVC có bầu giữa kết hợp vật liệu chèn và trám khe đàn hồi theo thiết kế.
Mạch ngừng đã thấm, có thể chỉ quét chống thấm mặt trong không?
Nếu mạch đang rỉ nước có áp, chỉ quét lớp phủ thường không đủ, lớp phủ dễ bị đẩy bong. Cần chặn dòng nước trước (khoan bơm, trám mạch), sau đó mới thi công lớp chống thấm phủ trùm qua mạch.
Chống thấm mạch ngừng thi công nên làm vào giai đoạn nào?
Hiệu quả và ít tốn kém nhất là ngay trong quá trình đổ bê tông: đặt băng cản nước, xử lý mặt mạch trước đợt 2. Sửa chữa sau khi đã lấp đất tốn công hơn nhiều và chỉ làm được từ mặt trong.
Mạch ngừng thi công và khe lún là điểm yếu nhất của tầng hầm vì đó là nơi bê tông không liền khối, lại nằm ở vị trí chịu áp lực nước lớn và (với khe lún) luôn dịch chuyển. Chống thấm mạch ngừng thi công hiệu quả nhất khi làm ngay lúc đổ bê tông: đặt băng cản nước đúng loại, xử lý mặt mạch, đầm và bảo dưỡng kỹ. Khe lún phải được xử lý bằng hệ đàn hồi, không lấp cứng. Lớp chống thấm phủ bề mặt thi công được trên bề mặt ẩm là tuyến bảo vệ thứ hai.
Liên hệ ngay với Asia Star để được tư vấn kỹ hơn
Hotline: 024 2214 0606
Website: https://asiastar.vn/
Khám phá thêm về Asia Star
